Adrenal bezler (Böbrek üstü bezleri)

Adrenal bezler adından da anlaşıldığı üzere böbreklerin üzerine yapışık bulunur.


Ağırlıkları 4 gr kadardır.


Çok küçük olmalarına karşın vücudun tüm sistemini ayarlayan hayati önemi olan hormonları salgılarlar.

Adrenal bez hormonları

Adrenal bezin bir diğer adı “sürrenal bez”dir.


Adrenal bezin 2 tabakası vardır. Korteks ve Medülla.


Korteks tabakasından Aldosteron, Glikokortikoid (kortizon hormonu) ve seks hormonları salgılanır.


Medulla tabakasından ise adrenaln/noradrenalin salgılanır.

Adrenal bezdeki iyi huylu kitlelere “adrenal adenom” denir. Adenomlar hormon salgılayabilir ancak %70’i hormon salgılamazlar.

Aldosteron salgılayan böbrek üstü bezi tümörleri

  • Bu tümörler genellikle küçüktür ve iyi huyludur.
  • Bu tömörlere adrenal adenom veya sürrenal adenom denir.
  • Baş ağrısı, kas güçsüzlüğü, hipertansiyon, çok su içme, çok idrara çıkma
  • Hastalarda aldosteron yüksek, sodyum yüksek, potasyum düşük bulunur
  • Tanı koymak bazan çok güçtür, uzun yıllar tansiyon hastası olan kişilerde detaylı araştırma sonrası nedenin aldosteron salgılayan tümör olduğu anlaşılır.
  • Tedavisi tümör olan adrenal bezin çıkarılmasıdır.
  • Ameliyatlar günümüzde laparoskopik yapılmaktadır.

Kortizon salgılayan böbrek üstü bezi tümörleri

  • Kortizon salgılanması belirtileri genellikle çok tipiktir.
  • Sırt bölgesinde yağlanma, hipertansiyon, vücudun pek çok yerinde kırmızı-mor renkte çatlaklar, adet düzensizliği, kan şekerinde dengesizlik, kıllanma, yüzde ay dede görünüm ve kızarıklık, depresyon, saç dökülmesi, büyük sivilceler, kemik erimesi bulgular arasındadır.
  • Tedavisi hastalıklı bezin çıkarılmasıdır.
  • Bazı hastalarda hipofizde bulunan bir tümörün uyarı ile her iki adrenal bez büyür ve kortizol salgılar. Bu hastalıkta her iki adrenal bez büyür. Tedavisinde hipofize yönelik ameliyat veya ışınlama yapılır. Bu tedaviler cevap vermezse her iki adrenal bez çıkarılır.

Adrenalin salgılayan böbrek üstü bezi tümörleri

  • Feokromositoma adı verilir.
  • Baş ağrısı, hipertansiyon, diyabet, çarpıntı, terleme, göğüs ağrısı, kilo kaybı belirliler arasındadır.
  • Tansiyon 30’a kadar yükselebilir
  • %10 ailevidir ve hastalık iki adrenal bezdedir
  • Tanı ve tedavisi çok özeldir.
  • Ameliyat öncesi özel hazırlığı vardır. Tansiyonu kontrol altına alabilmek için özel ilaçlar kullanılır.
  • Ameliyatta hipertansiyon krizine karşı çok ciddi önlemler alınır.

Prof. Dr. Yeşim Erbil, Adrenal Bez Hastalıkları, 2017