Güneş koruyucusunun bizi güneş yanığına karşı koruduğu ve cilt kanseri riskini azalttığı bilinen bir gerçektir. Yakın tarihli bir çalışmaya göre, güneş kremi de kan damarlarımızın işlevlerini sürdürmesine yardımcı olabilir.

Bilim adamları uzun yıllardır güneşten gelen ultraviyole radyasyonun (UVR) cilt kanserinde önemli bir etken olduğunu biliyorlar.

UVR’ye maruz kalma, aynı zamanda cildin yaşlanmasını teşvik eden hücresel ve moleküler hasara neden olur.

Bu iki örneğin kanıtlanması ile, son zamanlarda yapılan bir çalışma bunun yerine UVR ile derideki kan damarlarının performansı arasındaki ilişkiye bakıyor.

Daha önceki çalışmalar, UVR’nin derideki kan damarlarını nasıl etkilediğini göstermiştir.

Spesifik olarak, nitrik oksidin (NO) aracılık ettiği vazodilasyon seviyesini azaltır.

NO, insan vücudunda önemli bir sinyal molekülüdür. Diğer roller arasında NO bir vazodilatör işlevi görür, bu da kan damarlarının etrafındaki düz kaslarda gevşemeyi tetikleyerek kan akışını arttırır.

NO ve Vazodilatasyon

Derideki vazodilatasyon, vücudun sıcaklığını korumasına ve ısı stresine cevap vermesinde hayati bir rol oynar. Vücudun aşırı ısınması durumunda NO ciltte kan akışını artıran ve dolayısıyla derideki ısı kaybını artıran vazodilatasyonu oluşturur.

Hemen hemen her cilt hücresi türü NO üretebilir, ancak bu işlem için 5-metiltetrahidrofolat (5-MTHF) adı verilen bir kimyasal esastır. Uzmanlar, UVR’nin ciltte mevcut olan 5-MTHF seviyelerini düşürdüğüne ve böylece vazodilasyonu sınırladığına inanıyor.

Bu çalışmanın yazarlarının yazdığı gibi, NO ile ilişkili vazodilatasyon “cilt vasküler sağlığının bir belirtecidir”.

NO’nun etkisi sadece ciltten daha uzaklara ulaşabilir. Bazı araştırmacılar ciltte vazodilatasyonun kan basıncı üzerinde genel bir etkiye sahip olabileceği sonucuna varmıştır.

Son zamanlarda bir grup bilim insanı güneş koruyucu kullanımının UVR ve vazodilasyon arasındaki ilişkiyi nasıl etkileyebileceğini araştırmak için araştırmalara başladı. Güneş koruyucu veya terle kaplanmış ciltte NO ile ilişkili vazodilatasyonu karşılaştırdılar.

Pennsylvania Eyalet Üniversitesi’nden araştırmacılar, bulgularını yakın zamanda Orlando, FL’daki Experimental Biology 2019 konferansında sundu.

Ultraviyole Maruziyeti ve Güneş Kremi

Araştırmak için, bilim adamları açık ile orta ten tonunda 13 sağlıklı katılımcı ile anlaştılar. Her bireyin bir kolunu UVR’a maruz bırakırken, diğer kol kontrol görevini yaptı. Ekip, UVR maruziyetini güneşli bir günde yaklaşık 1 saat dışarıda harcamakla eşdeğer hale getirdi.

Her katılımcıya maruz kalan kollarına paralel olarak üç test uygulandı: yalnız UVR, UVR artı güneş kremi ve UVR artı ter.

Beklendiği gibi, kontrol kolu ile karşılaştırıldığında, sadece UVR test bölgesi NO ile ilişkili vazodilatasyonda azalma gösterdi. Başka bir deyişle, UVR, NO’nun kan damarlarındaki kasların gevşemesini tetiklemesini önleyerek, vücudun kendini soğutabilmesini azaltır.

Tersine, hem güneş kremi hem de ter test alanları NO ile ilişkili vazodilatasyonda azalma göstermedi.

Önemli olarak, araştırmacılar ayrıca UVR’ye maruz kalmadan önce güneş koruyucu uyguladıklarında güneş koruyucusunun hem ter testi yapılan bölge hem de kontrol kolu ile karşılaştırıldığında vazodilasyonu artırdığını bulmuşlardır. Yazarlar “UVR aslında kimyasal bir güneş koruyucu varlığında NO-aracılı vazodilatasyonu artırabilir” diye yazıyor.

“Açık havada çalışmak, egzersiz yapmak veya diğer çeşitli etkinliklere katılmak için dışarıda çok zaman harcayanlar için, güneş koruyucu kullanmak sadece cilt kanserine karşı değil aynı zamanda cilt damar fonksiyonlarındaki rahatsızlanmaya karşı da koruyabilir.” diyor S. Tony Wolf

Bunun, her meslektaşın incelemesinden geçmemiş küçük ölçekli bir çalışma olduğunu not etmek önemlidir. Aynı zamanda, NO, vasküler tonun birincil düzenleyicisi olmasına rağmen, diğer vücut mekanizmalarının bu bedensel fonksiyonda rol oynadığını belirtmekte fayda vardır.

Bu deney sadece NO ile ilişkili vazodilatasyondaki değişiklikleri değerlendirdiğinden, diğer mekanizmaların etkileşime girip girmediğini anlamak için ileri çalışmalar gerekli olacaktır.

Ancak, araştırmacılar mevcut önerileri altüst etmeye çalışmamaktadır. Diğer çalışmaların bulgularını kopyalayıp kopyalamadıkları bilinmese de, güneş koruyucu kullanmak her zaman olduğu kadar önemlidir.

 

Kaynak: Sunscreen may help maintain blood vessel health, 2019.