Kan nakli: Bilmeniz gerekenler

Kan-nakli

Kan nakli, yaralanma veya ameliyat nedeniyle kaybedilen kan için kişiye kan aktarımı yapılmasıdır. Ayrıca belirli tıbbi durumları tedavi etmek için kan nakli yapılabilir.

Bu makale, kan naklinin ne olduğunu, ne zaman gerekli olduğunu ve prosedür sırasında neler olacağını özetleyecektir.

Kan nakli nedir?

Kan nakli, kanı vücuda geri kazandıran bir prosedürdür. Bir sağlık uzmanı kanı bir lastik tüpten bir iğne veya ince bir tüp kullanarak bir damara geçirecektir.

Kan nakli türleri

Dört yaygın kan nakli türü vardır:

  • Kırmızı kan hücresi nakli: Kişi, kan kaybı yaşadıysa ve anemisi (demir eksikliği anemisi gibi) veya kan bozukluğu varsa, kırmızı kan hücresi nakline ihtiyacı olabilir.
  • Trombosit nakli: Kemoterapi veya trombosit bozukluğu nedeniyle trombosit sayısı daha düşük olan insanlara yardımcı olabilir.
  • Plazma nakli: Plazma sağlık için önemli proteinler içerir. Kişi ciddi yanıklar, enfeksiyonlar veya karaciğer yetmezliği yaşadıysa plazma transfüzyonu alabilir.
  • Tam kan nakli: Kişi ciddi bir travmatik kanama yaşadıysa ve kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositlere ihtiyacı varsa tam kan nakli alabilir.

Kan naklinden önce, bir sağlık uzmanı beyaz kan hücrelerini kandan çıkaracaktır. Çünkü bu hücreler virüs taşıyabilirler.

Bununla birlikte, bir kişinin antibiyotiklere cevap vermeyen bir enfeksiyondan kurtulmasına yardımcı olmak için granülositler adı verilen beyaz kan hücrelerini aktarabilirler. Sağlık profesyonelleri aferez adı verilen süreci kullanarak granülositleri toplayabilirler.

Kan grupları

Sağlık uzmanının kan nakli sırasında doğru kan türünü kullanması önemlidir. Aksi takdirde, vücut yeni kanı reddedebilir. Dört tür kan vardır:

  • A
  • B
  • AB
  • 0

Her kan grubu pozitif veya negatif olabilir.

Kan grubu O diğer tüm kan gruplarıyla uyumludur. Kan grubu O olan insanlar evrensel vericilerdir.

Ortada kritik bir durum veya ağır kanama varsa, doktor evrensel kan donörü kanını kullanabilir.

Kan nakli neden gereklidir?

Vücut düzgün çalışması için yeterli kandan yoksun olduğunda kan nakli gereklidir. Örneğin, bir kişi ciddi bir yaralanma geçirmişse veya ameliyat sırasında kan kaybetmişse kan nakline ihtiyaç duyabilir.

Bazı insanlar, aşağıdakiler de dahil olmak üzere belirli durumlar ve bozukluklar için kan nakline ihtiyaç duyar:

Anemi: Bu durum, bir kişinin kanında yeterli kırmızı kan hücresi olmadığında ortaya çıkar. Kişinin vücudunda yeterli demir yoksa buna demir eksikliği anemisi denir.
Hemofili: Kanın düzgün bir şekilde pıhtılaşamadığı bir kanama bozukluğudur.
Kanser: Vücuttaki hücreler bölündüğünde ve çevresindeki dokulara yayıldığında ortaya çıkar.
Orak hücre hastalığı: Kırmızı kan hücrelerinin şeklini değiştiren bir grup kırmızı kan hücresi bozukluğudur.
Böbrek hastalığı: Böbrekler hasar gördüğünde ortaya çıkar.
Karaciğer hastalığı: Karaciğer düzgün çalışmayı durdurduğunda ortaya çıkar.

Kan nakli süreci

Kan transfüzyonlarının çoğu hastanede veya klinikte yapılır. Öncesinde, bir doktorun, kişinin kan türünü belirlemek için bir kan testi yapması gerekecektir.

Kan nakli sırasında, sağlık uzmanı, genellikle kol veya eldeki damara küçük bir iğne yerleştirecektir. Kan daha sonra bir torbadan, bir lastik tüpten, iğne yoluyla kişinin damarına geçer.

Süreç boyunca hayati belirtiler dikkatlice izlenecektir. Kan naklinin tamamlanması 4 saate kadar sürebilir.

Tamamlayıcı tedavi

İyileşme süresi kan nakli nedenine bağlı olabilir. Bununla birlikte, bir kişi işlemden 24 saat sonra taburcu edilebilir.

Osteowell : Kemiklere Güç Ver

Bir kişi nakilden sonra el veya kolda bir ağrı hissedebilir. Kan alınan bölgede biraz morarma da olabilir.

Nakil gecikmeli reaksiyon riski çok az olabilir. Bu tipik olarak sorunlara neden olmamasına rağmen, kişi kendini iyi hissetmezse ve bulantı, şişme, sarılık veya kaşıntılı döküntü gibi beklenmedik semptomları varsa doktora başvurmalıdır.

Riskler ve komplikasyonlar

Kan nakli çok güvenlidir. Bağışlanan kanın test edilmesi, işlenmesi ve saklanmasının mümkün olduğunca güvenli olmasını sağlamak için katı prosedürler mevcuttur.

Bununla birlikte, kişinin vücudunun yeni kana tepki göstermesi mümkündür. Bu reaksiyonlar hafif veya şiddetli olabilir.

Bazı reaksiyonlar hemen gerçekleşirken, bazılarının ortaya çıkması birkaç gün sürebilir. Örnekler:

Alerjiler

Alerjik reaksiyonlar yaygındır. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre, alerjik reaksiyonlar kan nakli reaksiyonların %50’sinden fazlasını oluşturmaktadır.

Antihistaminik ilaçlar alerjik reaksiyonların tedavisinde yardımcı olabilir.

Ateş

Kişi kan transfüzyonundan sonra ateş yaşayabilir. Bu durum ciddi olmasa da, göğüs ağrısı veya bulantı da yaşarlarsa, doktora mümkün olan en kısa sürede görünmelidir.

Hemolitik reaksiyon

Kan türleri uyumlu olmadığında, bağışıklık sisteminin yeni kan hücrelerine saldırmasına neden olduğunda ortaya çıkabilir.

Bu ciddi bir tepkidir, ancak çok nadirdir.

Belirtiler şunları içerebilir:

  • bel ağrısı
  • göğüs ağrısı
  • koyu idrar
  • mide bulantısı
  • ateş

Enfeksiyonların bulaşması

Çok nadir durumlarda, bağışlanan kan, HIV, hepatit B veya C gibi enfeksiyonlara neden olabilecek bakteri, virüs veya parazitler içerebilir.

Bununla birlikte, CDC’ye göre, uzmanlar bu kirleticiler için her kan bağışını test ediyor. Bu nedenle, bir kişinin kan naklinden bir enfeksiyon kapması çok nadirdir. ABD’de kan transfüzyonundan HIV bulaşma olasılığı 1 milyonda 1’den azdır.

Özet

Kan nakli, yaralanma veya ameliyat sırasında kaybedilen kanın yerini alan güvenli bir prosedürdür. Ayrıca bazı tıbbi durumların tedavisine yardımcı olabilir.

Kan nakli hayat kurtarıcı olabilir, ancak bazı hafif yan etkilere neden olabilir. Enfeksiyonlar çok nadir olmasına rağmen, vücudun yeni kana tepki göstermesi mümkündür. Bununla birlikte, çoğu durumda, bu reaksiyonlar hafiftir.

MedicalNewsToday. Blood transfusions: What to know. 2020

Kaynaklar

Bu bilgiler tedavi önerisi değildir ve bir hekim veya eczacıya danışmanın yerine geçemez. Daha fazla bilgi için bir hekime ve/veya bir eczacıya başvurunuz.
×Osteowell : Kemiklere Güç Ver