Sağlık Sözlüğü

PREBİYOTİK: Sindirilmeyen ancak bağırsakta fermente olan ve kolondaki faydalı bakterilerin çoğalmasını ve etkinliğini olumlu yönde etkileyerek aynı zamanda konağın sağlığını da iyileştiren besin öğeleridir.

PROBİYOTİK: İnsan sağlığına ve vücuda faydalı mikro organizmaların ortak adıdır.

BAĞIRSAK FLORASI: Sindirim sisteminde yer alan, kendi içerisinde bir dengesi bulunan faydalı ve zararlı mikro organizmaların tamamına verilen isimdir. (Bkz: Mikrobiyota)

VAJEN FLORASI: Kadın genital organına ait yaşayan bakteri topluluğunun ortak adıdır.

MİKROFLORA: Bir bölgede ya da organda yaşayan örneğin bağırsakta yaşayan bakterilerin toplu adıdır.

MİKROBİYOTA: İnsan vücudunda 100 trilyonun üzerinde bulunan ve yaklaşık 2 kilogram ağırlığında olan, bir organ olarak kabul edilen bağırsak bakterilerine verilen isimdir. (Bağırsak florası)

MİKROBİYOM: Mikrobiyota’nın sahip olduğu genetik materyale verilen isimdir.

FERMENTASYON: Canlı bir organizma tarafından, kompleks kimyasalların oksijensiz ortamda basit kimyasallara parçalanma işlemidir. Mayalanma da denir.

İNFLAMASYON: Vücudun, hücre zararına karşı her türlü iç ve dış etkeni yok etmek için oluşturduğu koruyucu reaksiyonlar bütünüdür. (İltihap)

İBS (İRRİTABL BAĞIRSAK SENDROMU): Altta yatan bir hastalık olmadan meydana gelen karında rahatsızlık, şişkinlik ve bağırsak alışkanlıklarında değişiklikle gelen semptomlar bütünüdür. Hassas Bağırsak Sendromu olarak da anılmaktadır.

İBD (İNFLAMATUVAR BAĞIRSAK HASTALIĞI) : Bağırsaklarda inflamasyonla ilerleyen, bağırsak fonksiyonlarında bozulmaya ve bağırsak duvarında ciddi hasarlara yol açan, hayat kalitesini düşüren kronik ve ilerleyici hastalıktır. Başlıca 2 türü vardır: Crohn hastalığı ve ülseratif kolit.

HASSAS BAĞIRSAK SENDROMU: Altta yatan bir hastalık olmadan meydana gelen, karında rahatsızlık, şişkinlik ve bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikle meydana gelen semptomlar bütünüdür. (Irritabl Bağırsak Sendromu)

SİBO (SMALL İNTESTINE BACTERİEL OVERGROWTH): Mevcut bağırsak bakterileri (florasinin) sayısının anormal artışı durumudur.
OTOİMMUN HASTALIKLAR: Bağışıklık sisteminin kendi vücut hücrelerine karşı saldırıya geçmesi sonucu meydana gelen hastalıklardır.

SİMBİYOTİK BAKTERİLER: Vücut için faydalı aynı zamanda vücuttan da beslenen bakterilerdir. Bağırsak bakterileri buna en güzel örnektir.

PATOJEN MİKROORGANİZMA: Vücutta hastalık yapıcı özelliği olan bakterilerdir.

BAĞIRSAK MOTİLİTESİ: Bağırsak hareketleri ve bağırsak alışkanlıklarının bütünüdür. Kabızlıkta bağırsak motilitesi azalırken, diyare durumunda bağırsak motilitesi artar.

BAĞIRSAK GEÇİRGENLİĞİ: Sindirim sonrası ince bağırsaktan kan dolaşımına normal şartlarda geçmemesi gereken bazı toksin, mikrop ya da sindirilmemiş gıda parçacıklarının dolaşıma geçmesidir.

GEÇİRGEN BAĞIRSAK SENDROMU (SIZDIRAN BAĞIRSAK): Bağırsak geçirgenliğinin artışı ile birlikte ortaya çıkan semptom ve hastalıklar bütünüdür.

BAKTERİ KOLONİZASYONU: Bir bakterinin normal şartlarda bulunmaması gereken bir bölgede çoğalıp yerleşmesidir.

LEPTİN: Çoğunlukla yağ hücrelerinden salgılanan vücutta tokluk hissinin oluşmasını sağlayan hormondur.

İNSÜLİN: Pankreasdan salgılanan, kan dolaşımındaki şekerin kullanılmak üzere vücut hücrelerine girişini sağlayan hormondur.

İNSÜLİN DİRENCİ: Salgılanan insülinin, bir sebeple vücut hücrelerinde uyarı sağlayamamasıyla kanda şeker ve insülin düzeylerinin uzun süre yüksek kalması ve bunun sonucu vücutta oluşan metabolik olaylar zinciridir.

PROBİYOTİK SUPLEMENT: Kapsül ya da toz şekline getirilmiş probiyotik ürünlerdir.

SPİRULİNA: Mavi ve yeşil alglerden oluşan bir çeşit yosundur. İnsanlar ve hayvanlarca doğada tüketilmektedir. İlaç değil, besin takviyesidir.

CHLORELLA: Tek hücreli yeşil tatlı su yosunudur. Besin takviyesidir.
LAKTOZ İNTOLERANSI: Süt ve süt ürünlerinde bulunan laktoz şekerinin, ince bağırsak tarafından sindirilememesi nedeniyle bağırsak şikayetleriyle giden bir hastalıktır.

GLUTEN İNTOLERANSI: Bir çok besinin içinde bulunan gluten şekerine karşı bağırsaklarda oluşan reaksiyonlar bütünüdür.

İKİNCİ BEYİN: Bağırsaklar ile beynimiz arasındaki sıkı ilişkiden ve bağırsaklardan salgılanan bir çok nöro kimyasal madde nedeniyle nöro bilimciler bağırsakları “ikinci beyin” olarak tanımlamaktadır.

DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI): Pankreasdan salgılanan insülin hormonun eksikliği veya bu hormona duyarsızlıkla gelişen, kan şekeri yükselmesine neden olan hastalıktır.

OBEZİTE: Sağlığı bozacak şekilde vücutta anormal ve aşırı yağ birikimidir.

BKİ (BEDEN KÜTLE İNDEKSİ): Kişinin vücut ağırlığının, boyun karesine bölünmesiyle elde edilir. 25 yaş üzeri pre-obez, 30 yaş üzeri obez kabul edilmektedir.

İNSÜLİN: Gıdalarla dışarıdan alınan şekerin dolaşım sistemimizden hücrelere geçişini sağlayan pankreas tarafından üretilen hormondur.

GLİSEMİK İNDEKS: Bir besin maddesinin 50 gramının vücuda alımı ile kan şeker düzeyini ne kadar yükselttiğini gösteren değerdir.

GUATR: Boynun ön tarafında bulunan tiroid bezinin büyümesidir. Bir çok tiroid hastalığına eşlik edebilen bir semptomdur.

HİPERTİROİDİ: Tiroid bezinin çok çalışmasıdır. Kanda t3 ve t4 seviyeleri yükselir.

HASHİMATO HASTALIĞI: Otoimmun bir mekanizma ile tetiklenen, tiroid bezinin tahribatı ve yetmezliğiyle sonuçlanan bir hastalıktır.

EKSOFTALMUS: Tiroid bezi hastalıklarında gelişen otoimmun antikorlara bağlı gelişen bir çeşit göz hastalığıdır. Göz küreleri, göz çukurlarından dışarı doğru fırlamış şekle dönüşür. Genellikle geri dönüşüm mümkün değildir.

HİPERTANSİYON: Vücuttaki tüm sistemleri etkileyen, kan dolaşımındaki basıncın normal sınırları üstüne çıkması durumudur.

DEPRESYON: Bir olay karşısında duyulan beklentilerin olumsuz yönde olması veya beklentilerin olumsuz yönde gittiği sanrısıdır. Bu duygu çoğu zaman; hiçbir zaman ve hiçbir şekilde gerçekleşemeyecek olan, veya böyle olacağı sadece düşünülen beklentiler söz konusu olduğunda kendini belli eder. Umutsuzluk, özellikle öncesinde bu beklentiyi elde edemeyen insanların yaşayacağı bir duygudur.

OTİZM: Üç yaşından önce başlayan ve ömür boyu süren, sosyal etkileşime ve iletişime zarar veren, sınırlı ve tekrarlanan davranışlara yol açan beynin gelişimini engelleyen bir rahatsızlıktır.

CROHN HASTALIĞI: Kronik ve iltihabi bir bağırsak hastalığıdır. Ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin herhangi bir bölümünde ya da aynı anda birkaç farklı bölümünde aralıklı iltihaplar ile kendini gösterir.

ÜLSERATİF KOLİT: Ülseratif kolit ülserler ve açık yaralar ile seyreden, kalın bağırsakları tutan bir kolittir.

ŞİZOFRENİ: Hezeyan ve hallusinasyonlar olarak bilinen psikotik semptomlardan, fonksiyonel bozulmalara kadar geniş bir semptom spektrumunda, değişik şekillerde görülen, kronik ve sıklıkla relapslarla seyreden bir akil hastalığıdır.

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU: Çocukluk çağında dikkatsizlik ve/veya aşırı hareketlilik (hiperaktivite), unutkanlık, tepkilerin kontrolsüzlüğü yahut ani ve dürtüsel tepkiler ve kolayca başka şeylere sapma olarak gösteren nörolojik tabanlı bir mental bozukluktur. Bir bireye DEHB tanısı konulması için belirtilerin 12 yaşından önce görülmesi, en az 6 ay boyunca var olması ve en az iki ortamda (okul, ev, eğlence etkinlikleri vb.) sorunlara yol açması gerekir.